ปวดหัวแบบไหนอาจเป็นไมเกรน? อาการ สัญญาณอันตราย และแนวทางดูแล

อ่านประวัติผู้เขียน: ดร.พจ. เยาวเกียรติ เยาวพันธุ์กุล

คุณวุฒิ: ปริญญาเอก สาขาโรคไต เบาหวาน และต่อมไร้ท่อ

อาการปวดศีรษะมีหลายรูปแบบ และไม่ใช่ทุกอาการจะเป็นไมเกรน การสังเกตลักษณะปวด อาการร่วม ระยะเวลา และสัญญาณอันตรายช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรดูแลเบื้องต้น นัดพบแพทย์ หรือไปโรงพยาบาลทันที

อาการแบบไหนอาจเป็นไมเกรน?

ไมเกรนเป็นโรคทางระบบประสาทที่เกิดเป็นครั้ง ๆ อาการสำคัญที่แพทย์ใช้ประกอบการตรวจมีดังนี้:

• ปวดตุบ ๆ ระดับปานกลางถึงรุนแรง อาจปวดข้างเดียวหรือสองข้าง
• อาการมากขึ้นเมื่อเคลื่อนไหวหรือทำกิจกรรมตามปกติ
• คลื่นไส้ อาเจียน หรือไวต่อแสงและเสียง
• อาการกินเวลาหลายชั่วโมงถึงหลายวัน หากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม

ไมเกรนแบบมีออร่าคืออะไร?

ไมเกรนชนิดมีออร่ามีอาการนำก่อนหรือระหว่างปวด เช่น เห็นแสงวาบ เส้นซิกแซก จุดบอด ชาหรือรู้สึกผิดปกติที่ใบหน้าและแขน หรือมีปัญหาด้านการพูดชั่วคราว อาการใหม่ที่ไม่เคยเกิด โดยเฉพาะเมื่อมีแขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือสับสน ต้องรับการประเมินเร่งด่วน เพราะอาจคล้ายภาวะทางระบบประสาทอื่น

ปวดศีรษะตึงเครียดต่างจากไมเกรนอย่างไร?

ปวดศีรษะตึงเครียดมักรู้สึกบีบรัดหรือหนักรอบศีรษะ ความรุนแรงมักน้อยกว่า และกิจกรรมทั่วไปอาจไม่ทำให้อาการแย่ลงชัดเจน ส่วนไมเกรนมักมีอาการตุบ ๆ คลื่นไส้ หรือไวต่อแสงและเสียง อย่างไรก็ตาม การแยกโรคควรพิจารณาประวัติทั้งหมด ไม่ควรวินิจฉัยจากตำแหน่งปวดเพียงอย่างเดียว

ปัจจัยกระตุ้นแตกต่างกันในแต่ละคน

การอดนอน ขาดน้ำ ความเครียด มื้ออาหารไม่สม่ำเสมอ แอลกอฮอล์ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หรือสิ่งกระตุ้นทางประสาทสัมผัสเป็นปัจจัยที่ควรจดบันทึกเมื่อสัมพันธ์กับอาการ ไม่จำเป็นต้องงดอาหารทุกชนิดตามรายการทั่วไป ควรจดบันทึกเพื่อหาความสัมพันธ์ที่เกิดซ้ำในตนเอง

ข้อมูลที่ควรจดในสมุดบันทึกอาการ

• วัน เวลา ระยะเวลา และความรุนแรงของอาการ
• ตำแหน่งและลักษณะการปวด รวมถึงอาการร่วม
• การนอน อาหาร ความเครียด รอบเดือน และกิจกรรมก่อนปวด
• ยาและวิธีที่ใช้ พร้อมผลที่เกิดขึ้น

สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรรอ

ควรไปโรงพยาบาลทันทีหากปวดศีรษะรุนแรงฉับพลันที่สุดในชีวิต มีไข้และคอแข็ง สับสน ชัก หมดสติ แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด การมองเห็นผิดปกติที่ไม่เคยเป็นมาก่อน เกิดหลังอุบัติเหตุ หรืออาการเปลี่ยนไปจากรูปแบบเดิมอย่างชัดเจน

ควรนัดพบแพทย์หากปวดบ่อยขึ้น รุนแรงขึ้น รบกวนการทำงาน ต้องใช้ยาแก้ปวดบ่อย หรือยังไม่เคยได้รับการวินิจฉัยที่ชัดเจน

แนวทางดูแลไมเกรน

การรักษาประกอบด้วยยาสำหรับช่วงที่มีอาการ ยาป้องกันในผู้ที่เหมาะสม และการปรับพฤติกรรมตามปัจจัยเฉพาะบุคคล ไม่ควรหยุดหรือปรับยาเอง และควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาแก้ปวดบ่อยเกินไป เพราะอาจสัมพันธ์กับอาการปวดศีรษะจากการใช้ยาเกิน

บทบาทของแพทย์แผนจีนและการฝังเข็ม

ศาสตร์แพทย์แผนจีนใช้แนวคิดเรื่องชี่ เลือด ลม ความร้อน และสมดุลตามทฤษฎีแพทย์จีนประกอบการซักประวัติ ตรวจลิ้น และชีพจร แนวคิดนี้ไม่ใช้แทนการตรวจหาสาเหตุทางระบบประสาทหรือภาวะฉุกเฉิน

หลักฐานวิจัยสนับสนุนการฝังเข็มเพื่อช่วยลดความถี่ของไมเกรน แพทย์จีนวางแผนรักษาและติดตามจำนวนวันที่ปวด การใช้ยา และผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน เพื่อปรับจำนวนครั้งให้เข้ากับอาการ อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ฝังเข็มรักษาไมเกรน เห็นผลในกี่ครั้ง?

งานวิจัยเรื่องการฝังเข็มเพื่อป้องกันไมเกรน

งานวิจัยจากประเทศจีน

การทดลองแบบสุ่มในโรงพยาบาล 7 แห่งในจีน ศึกษาผู้ป่วยไมเกรนแบบเป็นครั้งคราวที่ไม่มีออรา 150 คน เปรียบเทียบการฝังเข็ม การฝังเข็มหลอก และการดูแลตามปกติ พบว่ากลุ่มฝังเข็มมีจำนวนวันและจำนวนครั้งของไมเกรนลดลงมากกว่ากลุ่มฝังเข็มหลอกในช่วงติดตาม ผลนี้สนับสนุนบทบาทด้านการป้องกันในผู้ป่วยบางกลุ่ม แต่ไม่กำหนดว่าผู้ป่วยทุกคนต้องเห็นผลภายในจำนวนครั้งเดียวกัน

BMJ 368:m697 — อ่านงานวิจัยต้นฉบับ

🌍 งานวิจัยจากประเทศอื่น / นานาชาติ

Cochrane ทบทวนการทดลอง 22 ฉบับ รวม 4,985 คน พบหลักฐานระดับปานกลางว่าการฝังเข็มอาจช่วยลดความถี่ของไมเกรน โดยผลที่เหนือกว่าการฝังเข็มหลอกมีขนาดเล็ก งานที่เปรียบเทียบกับยาป้องกันไมเกรนให้ผลขึ้นกับช่วงประเมิน จึงไม่ควรสรุปว่าฝังเข็มดีกว่ายาทุกชนิดหรือใช้แทนยาที่แพทย์สั่งได้

Cochrane Database of Systematic Reviews CD001218 — อ่านงานวิจัยต้นฉบับ

☯️ การนำไปใช้ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน

ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน แพทย์ตรวจรูปแบบอาการและปัจจัยร่วมของแต่ละคนเพื่อวางแผนฝังเข็ม การติดตามควรดูจำนวนวันที่ปวด ความรุนแรง และการใช้ยา ไม่ใช้จำนวนครั้งในงานทดลองเป็นตารางรักษามาตรฐานของทุกคน

การฝังเข็มอาจเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลร่วม ไม่หยุดหรือลดยารักษาไมเกรนเอง และต้องคงคำเตือนอาการปวดศีรษะฉุกเฉินเดิมทั้งหมด

คำถามที่พบบ่อย: ไมเกรนและการดูแลตามแนวทางแพทย์แผนจีน

เลือกสาขาใกล้คุณ

เลือกสาขาที่สะดวกเพื่อดูข้อมูลแพทย์ เวลาให้บริการ การเดินทาง และช่องทางนัดหมาย

ดูรายละเอียดสาขาโชคชัย 4ดูรายละเอียดสาขารามอินทราดูรายละเอียดสาขาหาดใหญ่