ผู้เขียน (Author): ดร.พจ. เยาวเกียรติ เยาวพันธุ์กุล
เผยแพร่ครั้งแรก (Published): 19 ธันวาคม 2024
ตรวจทาน/อัปเดต (Reviewed/Updated): 4 กันยายน 2026
ชื่อหัตถการต้องแยกให้ชัด
Auricular Acupressure
การกดจุดที่ใบหูด้วยเมล็ดหรือวัสดุขนาดเล็กติดบนผิว ผู้รับบริการกดกระตุ้นตามคำแนะนำ โดยไม่มีการแทงเข็มค้างที่ใบหู บทความนี้กล่าวถึงวิธีนี้
Auricular Acupuncture
การฝังเข็มที่จุดบนใบหู เป็นคนละหัตถการกับการติดเมล็ด จึงไม่ควรใช้คำสองคำนี้แทนกันในการอธิบายผลหรือความปลอดภัย
ที่เจินฟู่คลินิกใช้เมล็ดหวังปู้หลิวสิง (王不留行 / Wang Bu Liu Xing / Vaccaria seeds) ซึ่งคนไทยมักเรียกว่า “เมล็ดผักกาด” ติดบนจุดที่แพทย์เลือกหลังการประเมิน
ติดเมล็ดที่หูช่วยลดความหิวและน้ำหนักได้แค่ไหน?
สิ่งที่หลักฐานบอกได้
งานทบทวนอย่างเป็นระบบพบความเปลี่ยนแปลงของน้ำหนัก BMI และรอบเอวเมื่อใช้การกระตุ้นจุดที่ใบหู แต่การศึกษารวมหลายวิธี มีความแตกต่างระหว่างงานวิจัย และหลายการศึกษาใช้ร่วมกับอาหาร การออกกำลังกาย หรือการให้ความรู้เรื่องน้ำหนัก งานทบทวนปี 2024 พบผลต่อน้ำหนักเฉลี่ยขนาดเล็กและระบุว่าขนาดผลอาจไม่มีความสำคัญทางคลินิก
สรุป: การติดเมล็ดที่หูใช้เป็นวิธีเสริมได้ตามการประเมิน ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน แพทย์เลือกจุดจากการซักประวัติ การดูลิ้น และชีพจร ร่วมกับการประเมินพฤติกรรมการกินและสุขภาพโดยรวม โดยติดตามความอยากอาหาร พฤติกรรมการกิน และน้ำหนักเป็นรายบุคคล ผลจากงานวิจัยข้างต้นควรพิจารณาตามวิธีที่ศึกษา ส่วนข้อสรุปด้านกลไกต้องพิจารณาจากหลักฐานเฉพาะเรื่อง
ประสบการณ์จากการดูแลที่เจินฟู่คลินิก
ที่เจินฟู่คลินิกใช้เมล็ดหวังปู้หลิวสิง (王不留行) หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า “เมล็ดผักกาด” ติดบริเวณจุดบนใบหูเพื่อให้ผู้รับบริการกดกระตุ้นด้วยตนเอง
ในโปรแกรมควบคุมน้ำหนัก แพทย์ใช้การติดเมล็ดที่หูเป็นวิธีเสริมในการดูแลความอยากอาหารและพฤติกรรมการกิน โดยก่อนทำแพทย์จะซักประวัติ ตรวจตามศาสตร์แพทย์แผนจีน และประเมินปัจจัยที่เกี่ยวข้อง เช่น พฤติกรรมการกิน โรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ การนอน และการขับถ่าย เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสม
จากประสบการณ์ในการดูแล ผู้รับบริการมีการรายงานเรื่องรู้สึกหิวน้อยลงและควบคุมการกินจุกจิกได้ดีขึ้น แพทย์จึงใช้ข้อมูลเหล่านี้ร่วมกับการประเมินน้ำหนัก พฤติกรรมการกิน และการดูแลด้านอื่น ไม่ใช้การติดเมล็ดที่หูเป็นวิธีลดน้ำหนักเพียงอย่างเดียว
ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน
ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน แพทย์พิจารณาความอยากอาหาร การย่อย การนอน การขับถ่าย อารมณ์ ลิ้น และชีพจร ร่วมกับภาวะของม้าม กระเพาะ ตับ และไต เพื่อเลือกจุดที่เหมาะสม แนวคิดนี้เป็นกรอบการประเมินของแพทย์แผนจีน ไม่ใช่ข้อเท็จจริงทางชีวการแพทย์ว่าจุดบนหูสั่งการอวัยวะโดยตรง
ความปลอดภัยและเวลาที่ควรถอดออก
อาการไม่พึงประสงค์ที่มีรายงานจากการกดจุดที่ใบหู ได้แก่ คัน แดง แพ้เทป ระคายเคือง เจ็บเฉพาะที่ และเวียนศีรษะ หากคันมาก บวมแดง ร้อน เจ็บผิดปกติ มีแผล มีของเหลว หรือสงสัยการติดเชื้อ ให้หยุดกด ถอดวัสดุออก และติดต่อผู้ให้การรักษาเพื่อประเมิน หากวัสดุหลุดเข้าช่องหู ไม่ควรแคะออกด้วยตนเองและควรรับการประเมิน
ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือสงสัยตั้งครรภ์ มีภาวะเลือดออกง่าย หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพื่อประเมินสุขภาพและวางแผนการดูแลให้เหมาะสม
วิธีกดและระยะเวลาติด
ให้ทำตามตำแหน่งและคำแนะนำที่แพทย์กำหนดสำหรับผู้รับบริการแต่ละคน กดด้วยแรงที่รู้สึกถึงการกระตุ้นแต่ไม่ควรฝืนจนเจ็บมาก และหยุดเมื่อเกิดอาการผิดปกติ
บทความนี้ไม่กำหนดจำนวนครั้ง ระยะเวลากด เวลาก่อนอาหาร หรือจำนวนวันที่ติด เนื่องจากยังไม่ได้รับการยืนยันว่าเป็น Protocol ของเจินฟู่ และหลักฐานที่พบใช้วิธีแตกต่างกัน
คำถามที่พบบ่อย
เมล็ดผักกาดที่ติดหูคืออะไร?
ที่เจินฟู่ใช้เมล็ดหวังปู้หลิวสิงหรือ Vaccaria seeds ติดบนผิวบริเวณจุดที่ใบหูเพื่อให้กดกระตุ้น วิธีนี้เรียกว่า auricular acupressure และไม่ใช่การแทงเข็มค้างที่ใบหู
ติดเมล็ดที่หูช่วยลดความหิวได้จริงไหม?
จากประสบการณ์ที่เจินฟู่ ผู้รับบริการมีการรายงานว่ารู้สึกหิวน้อยลงและควบคุมการกินจุกจิกได้ดีขึ้น ส่วนงานวิจัยเกี่ยวกับการกระตุ้นจุดที่ใบหูพบการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักและ BMI ในระดับเล็กน้อย แต่เทคนิคและรูปแบบการรักษาในแต่ละการศึกษาแตกต่างกัน การติดเมล็ดที่หูจึงใช้เป็นวิธีเสริมร่วมกับการดูแลด้านอาหาร การเคลื่อนไหว และปัจจัยสุขภาพอื่น ไม่ใช้เป็นวิธีลดน้ำหนักเพียงอย่างเดียว
ใช้แทนการควบคุมอาหารหรือการออกกำลังกายได้ไหม?
ไม่ได้ การติดเมล็ดที่หูเป็นวิธีเสริม ไม่ใช้แทนการปรับอาหาร การเคลื่อนไหว การนอน หรือการประเมินโรคอ้วนและโรคเมตาบอลิก
ต้องกดเมล็ดอย่างไรและติดไว้กี่วัน?
ให้ทำตามตำแหน่ง แรงกด ความถี่ และระยะเวลาที่แพทย์กำหนด ไม่ควรกำหนดตัวเลขเองจากคำแนะนำทั่วไป เนื่องจาก Protocol แตกต่างกัน หากกดแล้วเจ็บมากหรือผิวหนังผิดปกติให้หยุดและติดต่อคลินิก
ถ้าเจ็บ คัน หรือบวมแดงควรทำอย่างไร?
ให้หยุดกดและถอดวัสดุออก หากอาการมาก ไม่ดีขึ้น มีความร้อน มีแผล หรือมีของเหลว ควรติดต่อผู้ให้การรักษาและรับการประเมิน
ตั้งครรภ์หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด สามารถติดเมล็ดที่หูได้ไหม?
ควรแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการ เพื่อให้แพทย์ประเมินการตั้งครรภ์ ยาที่ใช้อยู่ ภาวะเลือดออกง่าย และสุขภาพโดยรวมก่อนเลือกจุดและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม
แพทย์แผนจีนประเมินอะไรก่อนเลือกจุดที่หู?
แพทย์ซักประวัติ ประเมินพฤติกรรมการกิน โรคประจำตัว ยาที่ใช้ การนอน การขับถ่าย และตรวจตามศาสตร์แพทย์แผนจีน เช่น การดูลิ้นและชีพจร แล้วจึงเลือกจุดและวางแผนดูแลให้เหมาะสม
แหล่งอ้างอิง
- Hua et al., 2024: Systematic review and meta-analysis of auricular stimulation for weight-related outcomes
- Huang et al., 2019: Auricular acupressure for overweight and obesity
- Tan et al., 2014: Adverse events of auricular therapy
- NCCIH: Acupuncture—Effectiveness and Safety
- WHO Benchmarks for the Practice of Acupuncture
ปรึกษาแพทย์และเลือกสาขาที่สะดวก
แพทย์จะประเมินสุขภาพ พฤติกรรมการกิน และเป้าหมายก่อนวางแผนดูแล
ข้อมูลบริการฝังเข็มทีมแพทย์จองคิวรักษาคุณวุฒิ: ปริญญาเอก สาขาโรคไต เบาหวาน และต่อมไร้ท่อ
วันที่อัปเดต: 4 กันยายน 2026
ข้อมูลนี้ใช้เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัย คำแนะนำเฉพาะบุคคล หรือแผนควบคุมน้ำหนักจากผู้ประกอบวิชาชีพ
เลือกสาขาใกล้คุณ
เลือกสาขาที่สะดวกเพื่อดูข้อมูลแพทย์ เวลาให้บริการ การเดินทาง และช่องทางนัดหมาย

สาขาโชคชัย 4
ใบอนุญาตสถานพยาบาลเลขที่ 10109000765โครงการ The Shelter ถนนโชคชัย 4 เขตวังทองหลาง (สะพานสอง)
ดูรายละเอียดสาขา →
สาขารามอินทรา
ใบอนุญาตสถานพยาบาลเลขที่ 10109002667The Jas รามอินทรา ชั้น 2 ถนนลาดปลาเค้า เขตบางเขน
ดูรายละเอียดสาขา →
สาขาหาดใหญ่
ใบอนุญาตสถานพยาบาลเลขที่ 90109000368ถนนศรีภูวนารถ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
ดูรายละเอียดสาขา →