ตื่นกลางดึก หลับต่อยาก หลับไม่สนิท ตื่นมาไม่สดชื่น เกิดจากอะไร ？

ควรจดอะไรเมื่อตื่นกลางดึกบ่อย?

การพิจารณาอาการในทางแพทย์แผนจีน

☯️ ในทางการแพทย์แผนจีนมองว่า.. สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะเหล่านี้ โดยเกิดจากอารมณ์ทั้ง 7 ได้แก่ โกรธ ดีใจ ครุ่นคิด เศร้าหมอง กลัว ตกใจ กังวล ที่มากเกินไปจนทำให้เกิดการติดขัดของลมปราณ เลือด ความชื้น ความร้อน เสมหะ จนนำไปสู่เลือดลมหยินหยางเสียสมดุล ทำให้จิตใจและสมองขาดการหล่อเลี้ยง ซึ่งเกี่ยวข้องกับ…ภาวะชี่ของตับติดขัด (肝郁气滞证 ) เป็นภาวะที่การทำงานของตับไม่สามารถทำการขับระบายได้ตามปกติ ทำให้การไหลเวียนของชี่ติดขัด เนื่องจากมีภาวะความเครียดสะสม คิดมาก กังวล อารมณ์ซึมเศร้า ซึ่งทำให้ส่งผลกระทบต่อการนอน เกิดอาการตื่นมากลางดึกในระหว่างช่วงเวลา ตี1 ถึง ตี3 ตื่นแล้วหลับต่อยาก หลับไม่สนิท หรือตื่นมาไม่สดชื่น และมีอาการร่วม เช่น อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย โกรธง่าย หรือเงียบไม่พูดจา ชอบร้องไห้ ถอนหายใจบ่อยๆ ตึงแน่นที่ใต้ชายโครง หรือท้องส่วนล่าง หรือมีอาการปวดท้องที่ย้ายไปมา ชีพจรตึง ในสตรีจะมีอาการเจ็บที่เต้านมและมีภาวะประจำเดือนผิดปกติ ลิ้นซีด ฝ้าลิ้นขาวบาง ชีพจรตึง

☯️ ตื่นกลางดึก ทำไมถึงต้องเป็นช่วงเวลา ตี1 ถึงตี 3 ?

ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน ช่วงเวลาประมาณ 1.00–3.00 น. เชื่อมโยงกับการทำงานของ ‘ตับ’ ตามนาฬิกาชีวิต ผู้ที่ตื่นบ่อยในช่วงนี้อาจพบรูปแบบความไม่สมดุล เช่น ตับชี่ติดขัดจากความเครียดสะสม หรือตับเลือด/ตับยินพร่องจากการพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการที่ ‘หุน’ (Hun) ไม่สงบและรบกวนการนอน

ในแนวคิดแพทย์แผนจีนมีคำกล่าวว่า ‘人卧则血归于肝’ หรือเมื่อคนนอนหลับ เลือดจะกลับสู่ตับ โดยช่วงประมาณ 23.00–03.00 น. เป็นช่วงเวลาของถุงน้ำดีและตับตามนาฬิกาชีวิต จึงมองว่าเป็นช่วงสำคัญของการพักฟื้น การหล่อเลี้ยง และการปรับสมดุลเลือดของร่างกาย

สำหรับระบบเผาผลาญ แพทย์แผนจีนมองความสัมพันธ์ระหว่างตับ (ไม้) กับม้ามและกระเพาะอาหาร (ดิน) ในลักษณะ ‘ไม้ข่มดิน’ หากตับชี่ติดขัดจากความเครียด อาจรบกวนการทำงานของม้าม ซึ่งทำหน้าที่เปลี่ยนและลำเลียงสารอาหารและพลังงาน จึงอาจพบอาการร่วม เช่น อ่อนเพลีย หิวดึก หรือควบคุมน้ำหนักได้ยากในบางราย